 |
Η κλιματική αλλαγή σκοτώνει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους – Οι πολιτικοί σιωπούν
του Πίτερ Στένβινκελ*, Ινστιτούτο Καρολίνσκα | The Conversation
Τα επιστημονικά στοιχεία που καταδεικνύουν ότι η κλιματική αλλαγή απειλεί την ανθρώπινη υγεία είναι σήμερα πιο ισχυρά από ποτέ. Ωστόσο, νέα έκθεση δείχνει ότι οι ηγέτες των κρατών αφιερώνουν ολοένα και λιγότερη προσοχή στις επιπτώσεις της στην υγεία, τουλάχιστον στο πλαίσιο του διεθνούς πολιτικού διαλόγου.
Σύμφωνα με την έκθεση Lancet Countdown για το 2026, η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες συνδέθηκε με περίπου 710.000 θανάτους παγκοσμίως το 2023, εκ των οποίων το 71% αποδίδεται στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Για να καταλήξουν σε αυτή την εκτίμηση, οι ερευνητές συνέκριναν τους θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη υπό τις πραγματικές θερμοκρασιακές συνθήκες με εκείνους που θα αναμένονταν, εάν δεν είχε μεσολαβήσει η υπερθέρμανση του πλανήτη εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας. Η διαφορά μεταξύ των δύο εκτιμήσεων αντιστοιχεί στους επιπλέον θανάτους που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Η ακραία ζέστη μπορεί να προκαλέσει θανατηφόρα θερμοπληξία, αλλά και να επιδεινώσει προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας, όπως οι καρδιαγγειακές και οι νεφρικές παθήσεις. Πρέπει, πάντως, να διευκρινιστεί ότι ο αριθμός αυτός αποτελεί στατιστική εκτίμηση της πρόσθετης θνησιμότητας που αποδίδεται στην άνοδο της θερμοκρασίας και όχι καταγραφή μεμονωμένων θανάτων που έχουν συνδεθεί άμεσα με την κλιματική αλλαγή.
Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των χωρών των οποίων οι ηγέτες αναφέρθηκαν στη σχέση μεταξύ κλιματικής αλλαγής και υγείας κατά τη Γενική Συζήτηση της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών μειώθηκε από 66% το 2021 σε μόλις 26% το 2025. Πρόκειται για την ετήσια συνάντηση κατά την οποία οι ηγέτες των κρατών τοποθετούνται δημόσια για ένα ευρύ φάσμα διεθνών ζητημάτων.
Οι πρωτοφανείς καύσωνες που έπληξαν την Ευρώπη το καλοκαίρι του 2026, ανέδειξαν με δραματικό τρόπο τις συνέπειες της ανόδου της θερμοκρασίας. Μελέτη που εξέτασε 854 ευρωπαϊκές πόλεις εκτίμησε ότι περισσότεροι από 50.000 θάνατοι συνδέθηκαν με τη ζέστη εκείνο το καλοκαίρι, με περίπου τα δύο τρίτα να αποδίδονται στην υπερθέρμανση που προκαλεί η ανθρώπινη δραστηριότητα. Οι ερευνητές ακολούθησαν αντίστοιχη μεθοδολογία, συγκρίνοντας την εκτιμώμενη θνησιμότητα υπό τις πραγματικές θερμοκρασίες με εκείνη που θα αναμενόταν χωρίς την πρόσθετη ανθρωπογενή θέρμανση.
Στην πολιτική ατζέντα, ωστόσο, η κλιματική αλλαγή συχνά υποχωρεί μπροστά σε ζητήματα που θεωρούνται πιο επείγοντα, όπως το ενεργειακό κόστος, οι οικονομικές πιέσεις και οι διεθνείς συγκρούσεις. Επιπλέον, τα οφέλη για τη δημόσια υγεία από τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου ενδέχεται να χρειαστούν χρόνια για να γίνουν αισθητά, τη στιγμή που οι κυβερνήσεις καλούνται να δώσουν άμεσες απαντήσεις στις προκλήσεις της επικαιρότητας.
Παρ’ όλα αυτά, η μείωση των αναφορών στην κλιματική αλλαγή κατά τις ομιλίες στον ΟΗΕ δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι κυβερνήσεις περιορίζουν και τις σχετικές πρωτοβουλίες. Η ίδια ανάλυση του Lancet Countdown διαπίστωσε ότι το 93% των εθνικών δεσμεύσεων για το κλίμα που υποβλήθηκαν το 2025 περιλάμβανε αναφορές στην υγεία. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις μπορούν να προχωρούν σε ουσιαστικές παρεμβάσεις, όπως η ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης για καύσωνες, η προώθηση λιγότερο ρυπογόνων μεταφορών και η αναθεώρηση των οικοδομικών κανονισμών, χωρίς να επικαλούνται διαρκώς την κλιματική αλλαγή στις διεθνείς τοποθετήσεις τους.
Το κρίσιμο ζήτημα, επομένως, δεν είναι πόσο συχνά γίνεται λόγος για την κλιματική αλλαγή, αλλά κατά πόσο οι πολιτικές που εφαρμόζονται προσφέρουν πραγματική και μετρήσιμη προστασία. Η εξαγγελία ενός σχεδίου έχει περιορισμένη αξία, όταν οι ευάλωτοι πληθυσμοί εξακολουθούν να εκτίθενται σε επικίνδυνα υψηλές θερμοκρασίες ή όταν τα συστήματα υγείας δεν διαθέτουν τους αναγκαίους πόρους για να ανταποκριθούν.
Οι νεφροί στο επίκεντρο μιας αυξανόμενης απειλής για την υγεία
Ως νεφρολόγος, έχω ιδιαίτερους λόγους να ανησυχώ. Η χρόνια νεφρική νόσος επηρεάζει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι νεφροί διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην απομάκρυνση των άχρηστων ουσιών από το αίμα και στη ρύθμιση της ισορροπίας υγρών και ηλεκτρολυτών στον οργανισμό. Γι’ αυτό και είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, όταν η έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες διαταράσσει αυτή την ισορροπία.
Πρόσφατες επιστημονικές μελέτες συσχετίζουν τις υψηλές θερμοκρασίες με αυξημένη νοσηρότητα από νεφρικές παθήσεις. Η θερμική καταπόνηση και η αφυδάτωση μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση οξείας νεφρικής βλάβης, ιδιαίτερα σε άτομα που εργάζονται σε περιβάλλοντα με υψηλές θερμοκρασίες, καθώς και σε όσους αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα υγείας.
Παραμένει, ωστόσο, ασαφές κατά πόσο η επανειλημμένη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες επιταχύνει την εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου στον γενικό πληθυσμό. Πρόκειται για ένα σημαντικό ερώτημα που απαιτεί περαιτέρω επιστημονική διερεύνηση.
Επιβαρυντικά για τη νεφρική υγεία ενδέχεται να λειτουργεί και η ατμοσφαιρική ρύπανση. Συστηματική ανασκόπηση επιστημονικών μελετών ανέδειξε συσχετίσεις μεταξύ της έκθεσης σε διάφορους συνήθεις ατμοσφαιρικούς ρύπους και της επιδείνωσης των δεικτών νεφρικής λειτουργίας.
Σχετικά θέματα
* Ο Peter Stenvinkyel είναι καθηγητής και ανώτερος λέκτορας στο Τμήμα Νεφρικής Ιατρικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Karolinska, Karolinska Institutet, Στοκχόλμη, Σουηδία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου