Βιβλία που φωτίζουν το Πολυτεχνείο

Με αφορμή τα 50 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, το 2023, κυκλοφόρησαν λίγο πριν, λίγο μετά, αρκετά και σημαντικά βιβλία που φώτισαν τα γεγονότα από πολλές, μέχρι τότε υποφωτισμένες πλευρές

 Μανώλης Πιμπλής

Με αφορμή τα 50 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, το 2023, κυκλοφόρησαν λίγο πριν, λίγο μετά, αρκετά και σημαντικά βιβλία που φώτισαν τα γεγονότα από πολλές, μέχρι τότε υποφωτισμένες πλευρές. Ακόμα και σήμερα, «οι γενιές θαυμάζουν τον μύθο, χωρίς να κατανοούν τα γεγονότα», λέει ο Ολύμπιος Δαφέρμος, από τους -ανένταχτους- πρωταγωνιστές του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος της περιόδου, σε κείμενό του στην πιο πρόσφατη των εκδόσεων αυτών, το βιβλίο «Τότε και τώρα. Από τη λάμψη του Πολυτεχνείου στο ημίφως του σήμερα» (εκδ. Τόπος). Βιβλίο που κυκλοφόρησε μόλις και στο οποίο συμμετέχουν με κείμενα 34 από τους τότε πρωταγωνιστές.

Θα μπορούσε κανείς να πει ότι τον χορό άνοιξε το βιβλίο του Ιάσονα Χανδρινού «Ολη νύχτα εδώ: Μια προφορική ιστορία της Εξέγερσης του Πολυτεχνείου» (Καστανιώτης 2019) με 84 συνεντεύξεις πρωταγωνιστών και αυτοπτών μαρτύρων που έδωσε άφθονο υλικό για μελέτη αλλά και για συζητήσεις. Το βιβλίο του Δαφέρμου «Μιλώ στα παιδιά μου για τη χούντα και το Πολυτεχνείο» (εκδ. Τόπος) κυκλοφόρησε το 2023, πάνω στην επέτειο, όπως και η 6η έκδοση της κλασικής μελέτης του «Φοιτητές και δικτατορία. Το Αντιδικτατορικό Φοιτητικό Κίνημα 1972-1973».

Το 2023 ωστόσο κυκλοφόρησε και το σημαντικό βιβλίο του Λεωνίδα Καλλιβρετάκη «Το Πολυτεχνείο έξω από το Πολυτεχνείο – Οι αφανείς πρωταγωνιστές της εξέγερσης του 1973» (Θεμέλιο), βιβλίο που ήρθε να καλύψει ένα τεράστιο κενό. Κανείς δεν είχε μιλήσει εκτενώς και δεν είχε κάνει έρευνα για τους δεκάδες χιλιάδες που ξεχύθηκαν στους δρόμους συμπαραστεκόμενοι στους καταληψίες του Πολυτεχνείου, μετρώντας τουλάχιστον 24 νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες.

Στο ίδιο κλίμα και περίπου ταυτόχρονα εκδόθηκε το βιβλίο «Πολυτεχνείο 1973 – Το αίμα το αδικαίωτο ποτέ δεν ησυχάζει», σε επιμέλεια και εισαγωγικά κείμενα Ιερώνυμου Λύκαρη και επίμετρο της Μαριάννας Τζιαντζή (Καστανιώτης), που διασώζει δεκάδες καταθέσεις στα δικαστήρια τραυματιών, συγγενών νεκρών και τραυματιών, αυτοπτών μαρτύρων σε σκηνές δολοφονιών και τραυματισμών και όλα αυτά φτιάχνοντας ένα χρονικό μέρα τη μέρα, ώρα την ώρα, που αναδεικνύει το πώς η αυθόρμητη εκκίνηση της φοιτητικής κατάληψης εξελίχθηκε σε λαϊκή εξέγερση.

Περίπου στον ίδιο χρόνο εκδόθηκε και το βιβλίο του Σταύρου Λυγερού, μέλους της Συντονιστικής Επιτροπής, «Η εξέγερση του Πολυτεχνείου. Μια ξεχασμένη κατάθεση», ενώ και τα πρακτικά ημερίδας που πραγματοποίησε το Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία εκδόθηκαν με τίτλο «Εξέγερση του Πολυτεχνείου: 50 χρόνια μετά. Το γεγονός και οι συνέχειές του. Νέες προσεγγίσεις».

Σημαντική είναι η συνεισφορά στο θέμα και βιβλίων που αναφέρονται γενικότερα στη δικτατορία, όπως το βιβλίο του Κωστή Κορνέτη «Τα παιδιά της δικτατορίας» (Πόλις, 2015) αλλά και το πιο πρόσφατο του Δημήτρη Βεριώνη «Θάνατοι στη χούντα – Δολοφονίες, αντιδικτατορική δράση, ύποπτοι θάνατοι κατά την περίοδο 1967-1974», που καταγράφει το σύνολο των νεκρών – θυμάτων των κατασταλτικών μηχανισμών.

Μια πλούσια συγκομιδή που αλλάζει δραστικά το εύρος και την ποιότητα των γνώσεών μας πάνω στο θέμα, όσο και αν είναι βέβαιο ότι δεν έχουν ακόμα όλα ειπωθεί.

ΠΗΓΗ 

*** 

Αντιφασιστικό Δίκτυο Παιδείας


Διαβάζουμε για το Πολυτεχνείο, συζητάμε για τη δημοκρατία

Τι γίνεται όταν κάποιος αποφασίζει για όλους; Πότε βρίσκουμε το θάρρος να πούμε «όχι»; Τι αλλάζει όταν ενώνουμε τις φωνές μας; Από ένα παραμύθι που διαβάζουμε στον κύκλο μέχρι ένα μυθιστόρημα που μας φέρνει κοντά στην καθημερινή ζωή στα χρόνια της χούντας, τα βιβλία δίνουν στα παιδιά διαφορετικούς τρόπους να προσεγγίσουν την ιστορία και να θέσουν τα δικά τους ερωτήματα.

Με αφορμή την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, το Αντιφασιστικό Δίκτυο Παιδείας μοιράζεται προτάσεις ανάγνωσης για παιδιά και εφήβους. Ορισμένα βιβλία μιλούν άμεσα για τη δικτατορία και τον Νοέμβρη του ’73. Άλλα, μέσα από αλληγορίες και φανταστικές ιστορίες, ανοίγουν τη συζήτηση για την εξουσία, τους αποκλεισμούς, την αλληλεγγύη και τη δύναμη της συλλογικής δράσης.

Στην τάξη, στη σχολική βιβλιοθήκη ή στη γιορτή, μια ανάγνωση μπορεί να γίνει αφετηρία για συζήτηση, για αναζήτηση ιστορικών τεκμηρίων ή για μια μικρή παράσταση που θα φτιάξουν τα ίδια τα παιδιά. Έτσι η επέτειος δίνει χώρο και στις δικές τους φωνές, στις ιδέες και στις διεκδικήσεις τους για ένα δημοκρατικό σχολείο.

📚Προσχολική ηλικία και πρώτες τάξεις του Δημοτικού

-《Ντενεκεδούπολη》 — Ευγενία Φακίνου (4+)
- 《Μην περάσεις τη γραμμή》 — Isabel Minhós Martins (4+)
- 《Στο δάσος》 — Σοφία Ζαραμπούκα (4+)
- 《Η πόλη που έδιωξε τον πόλεμο》 — Αντώνης Παπαθεοδούλου (5+)
- 《Το μικρό σκουλήκι ο Ναπολέων》— Σωτήρης Χατζάκης (5+)
- 《Λίγα γαρύφαλλα για το Πολυτεχνείο》 — Κατερίνα Μουρίκη (6+)
- 《Εδώ Πολυτεχνείο! (Πάμε σχολείο με την Άννα και τον Νίκο, 4)》 — Γιώτα Χ. Διάκου (5+)
- 《Το τείχος. Μια διαχρονική ιστορία》 — Τζιανκάρλο Μακρί και Καρολίνα Τζανότι (5+)
- 《Η Κυρά Δημοκρατία》 — Κωνσταντίνα Αρμενιάκου (5+)
- 《Η εξέγερση του Πολυτεχνείου》 — Φίλιππος Μανδηλαράς (5+)
- 《Πολυτεχνείο. Ένα παραμύθι που δεν λέει παραμύθια》 — Γιώργος Κτενάς (6+)
- 《Για να ενωθούμε, θ’ ανακατευτούμε. Μια ιστορία για κότες》 — Laurent Cardon (5+)

📚Μεγαλύτερες τάξεις του Δημοτικού

- 《Τι είναι δημοκρατία;》— Μαρίζα Ντεκάστρο (7+)
- 《Η φάρμα των ζώων》 (έκδοση για παιδιά) — Τζορτζ Όργουελ (9+)
- 《Τα μαγικά μαξιλάρια》 — Ευγένιος Τριβιζάς (9+)
- 《Τα γενέθλια》 — Ζωρζ Σαρή (8+)
- 《2651 ημέρες δικτατορίας》 — Μαρίζα Ντεκάστρο (11+)
- 《Ο Φωκίων δεν ήταν ελάφι》— Μάνος Κοντολέων (9+)
- 《Οι πελαργοί θα ξανάρθουν》 — Μαρούλα Κλιάφα (10+)
- 《Η εξέγερση (Όνειρο δεύτερο, σειρά Αγριόπαπιες)》— Γιώργος Χατζόπουλος (11+)

📚Για εφήβους και έφηβες

- 《Μιλώ στα παιδιά μου για τη χούντα και το Πολυτεχνείο》— Ολύμπιος Δαφέρμος (12+)
- 《Οι μέρες που δακρύζουν》 — Αλεξάνδρα Μητσιάλη (12+)
- 《Κάτω από την καρδιά της》 — Βούλα Μάστορη (12+)

* Οι ηλικίες είναι ενδεικτικές. Η μεγαλόφωνη ανάγνωση και η συζήτηση μπορούν να κάνουν ένα βιβλίο προσιτό και σε μικρότερες ηλικίες.

- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ: