Έναν χρόνο μετά την εκδικητική του απόλυση από την Pizza Fan, αποτέλεσμα μιας συντονισμένης ακροδεξιάς επίθεσης στα social media για τη σάτιρα που άσκησε στον «Αντιφασιστικό Σεπτέμβρη», ο Πάρις Ρούπος συνεχίζει να δίνει τη μάχη για την ελευθερία της έκφρασης. Μετά τη μεγάλη δικαστική διαμάχη για την ακύρωση της απόλυσης και το μαζικό κύμα αλληλεγγύης που εκδηλώθηκε στο κατάμεστο Gagarin 205, ο γνωστός stand-up comedian επιστρέφει στη σκηνή.
Με αφορμή την πρεμιέρα της παράστασης «ΚΥΡΙΛΕ» στις 14 Οκτωβρίου στο Fridays Loft, μιλάει για τον ψηφιακό φασισμό, την εταιρική τρομοκρατία, την αυτολογοκρισία και τα όρια μιας σάτιρας που αρνείται να συμμορφωθεί.
Η περιπέτειά σου ξεκίνησε από μια παράσταση στον «Αντιφασιστικό Σεπτέμβρη» στα Λιπάσματα Δραπετσώνας. Έναν χρόνο μετά, πώς αξιολογείς τη διείσδυση και την οργανωτική ικανότητα της ακροδεξιάς στην ελληνική κοινωνία; Παρατηρείς μια δομική μετατόπιση από την ταγμάτων εφόδου βία του δρόμου στον οργανωμένο ψηφιακό εκφοβισμό και στην άσκηση πίεσης προς εταιρικούς εργοδότες;
Η ακροδεξιά διαδικτυακά οργανώνεται και δρα σπασμωδικά και στοχευμένα όταν κληθεί να εξυπηρετήσει τους σκοπούς της, κυρίως πίσω από κρυφά ανώνυμα προφίλ και γκρουπ. Μπορεί σε κάποιους αυτό να φαίνεται αναποτελεσματικό και ανώδυνο σε σχέση με τη φυσική βία στο δρόμο, αλλά όταν γίνεται τόσο μεθοδευμένα με μαζικότητα, μανία και δόλο μπορεί να επιφέρει ζημιά.
Χωρίς το έρεισμα της επίσημης κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης πια, η διέξοδος έκφρασής της περιορίζεται περισσότερο στον ψηφιακό κόσμο, όπου δρα με την ασφάλεια της απόστασης και χωρίς άμεσες συνέπειες. Αυτό βέβαια δε σημαίνει εφησυχασμό καθώς γνωρίζουμε καλά ότι μπορεί να δράσει και φυσικά και κατ’ ιδίαν με την πρώτη ευκαιρία.
Έχει αλλάξει έκτοτε ο τρόπος που γράφεις ή δοκιμάζεις ένα αστείο; Υπάρχει στιγμή που πιάνεις τον εαυτό σου να υπολογίζει πρώτα πώς θα κυκλοφορήσει ένα κομμένο βίντεο στα social media;
Πάντα μελετώ το πλαίσιο. Τα συγκεκριμένα αντιφασιστικά αστεία ένιωσα ότι μπορώ να τα μοιραστώ και δημόσια, ακριβώς επειδή ήταν μέρος μιας πολύ συγκεκριμένης θεματικής ως κομμάτι των εκδηλώσεων του Αντιφασιστικού Σεπτέμβρη για τον Παύλο Φύσσα.
Οπότε αντίστοιχα, αν αισθανθώ ότι κάτι έχει νόημα και λόγο να κυκλοφορήσει και να κοινοποιηθεί, ακριβώς για να εκφράσει ένα στοχευμένο ζήτημα, θα το ξαναέκανα. Το ότι αποσπάσματα κόβονται, μοιράζονται και ερμηνεύονται κατά βούληση και εκτός context σε άλλους κύκλους με συγκεκριμένο σκοπό, δεν είναι δική μου επιλογή και ευθύνη ούτε είναι κάτι που θα με φοβίσει ή θα με κρατήσει πίσω από την επιθυμία μου για ελεύθερη έκφραση.
Όποιος/α θέλει να δει τι παρουσιάζω στην ολότητά του μπορεί απλά να έρθει σε μία παράσταση.
Η συζήτηση για τα social media και την ακροδεξιά δεν είναι μια ακαδημαϊκή άσκηση. Για τον Πάρι Ρούπο, μετατράπηκε μέσα σε λίγες ώρες σε υπαρκτό κίνδυνο, με απειλές για τη σωματική του ακεραιότητα και μια εργοδοσία που επέλεξε την υποχώρηση μπροστά στον ψηφιακό όχλο
Το κοινό, τα social media και η ακροδεξιά
Όταν μιλάμε για φασισμό στην καθημερινότητα, συχνά φανταζόμαστε κάτι μακρινό ή ακραίο. Εσύ πού τον συνάντησες στη δική σου υπόθεση;
Δε νιώθω ότι είναι κάτι μακρινό και ακραίο. Φασισμό, ή εκφάνσεις του, συναντάμε καθημερινά γύρω μας σε συμπεριφορές και καταστάσεις. Συχνά ακόμα και όταν κοιτάμε και στον καθρέφτη.
Η δική μου υπόθεση ήταν απλά μια καραμπινάτη περίπτωση όπου τον είδαμε ζωντανά και δημόσια. Στα σχόλια, στα ρεπορτάζ των media, στα πάνελ, στις απειλές, στις θανατικές ευχές, στα στοχοποιητικά βίντεο των ακροδεξιών που καλούσαν σε λιντσάρισμα.
Και φυσικά, στο πλαίσιο του παραπάνω, έκφανση της τρομοκρατίας και εξουσιαστικής συμπεριφοράς συνιστά η δημόσια και επίσης στοχοποιητική ανακοίνωση της εταιρείας σχετικά με την απόλυση.
Υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί να βρήκαν το αστείο σου κακόγουστο, χωρίς να συμμερίζονται την επίθεση εναντίον σου. Πώς συζητάς μαζί τους; Πού χαράζεις τη γραμμή ανάμεσα στην κριτική και στον εκφοβισμό;
Το να μη σου αρέσει ένα αστείο είναι το πιο φυσικό πράγμα στον κόσμο. Υπάρχουν και πολλά αστεία άλλης θεματικής που δεν αρέσουν. Προφανώς. Αλλά εκεί μπορείς να κάνεις την πιο απλή, άμεση και ανώδυνη για όλους κίνηση. Να μην ακολουθείς τον συγκεκριμένο κωμικό. Δε σε αναγκάζει κανένας.
Κι αυτό μια μορφή κριτικής είναι. Θα γίνει δηλαδή αντιληπτό. Το να επιθυμείς όμως την εξόντωσή του είναι τραβηγμένο, προβληματικό και δεν έχει καμία σχέση ούτε με κριτική ούτε με απλό θέμα γούστου.
Η διαφοροποίηση στα συγκεκριμένα αστεία, ακριβώς λόγω της πολιτικής τους φύσης, είναι ότι δύσκολα πιστεύω θα ισχύει ότι απλά δε σου αρέσανε χωρίς να διαφωνείς και πολιτικά με αυτά.
Η αλληλεγγύη και η συνέχεια της υπόθεσης
Στο Gagarin βρέθηκαν στο πλευρό σου μουσικοί, κωμικοί και κόσμος που γέμισε τον χώρο. Ποια εικόνα από εκείνη τη βραδιά κράτησες; Υπήρξε κάτι που σε αιφνιδίασε; Ειδήσεις, Αναλύσεις, Ραδιόφωνο, Τηλεόραση
Η πρώτη μου έκπληξη ήρθε ήδη τις ημέρες πριν το live αλληλεγγύης από το πόσοι άνθρωποι και media το κοινοποιήσαν και το διέδωσαν. Η δεύτερη και πιο απρόσμενη φυσικά από το γεγονός όχι μόνο ότι γέμισε αλλά και το πόση ζήτηση υπήρξε για παρουσία από όσους/ες δεν πρόλαβαν εισιτήριο.
Τώρα και εντός του Gagarin η ανταπόκριση προς τους καλλιτέχνες που συμμετείχαν και προς τοποθετήσεις και παρεμβάσεις που έγιναν ήταν ηχηρή και συγκινητική. Πιστεύω ότι όλοι και όλες εκεί ζήσαμε μια δυνατή βραδιά και στο καλλιτεχνικό της κομμάτι αλλά και σε αυτό της συμπαράστασης. Δε θα φτάσουν χίλια «ευχαριστώ».
Η υπόθεση της απόλυσης δεν έμεινε όμως χωρίς απάντηση. Η πρωτοφανής συσπείρωση μουσικών, κωμικών και πρωτοβάθμιων σωματείων (ΣΕΗ, Συνδικάτο Επισιτισμού) στο Gagarin 205 απέδειξε ότι τα αντανακλαστικά της κοινωνίας απέναντι στην εργοδοτική αυθαιρεσία παραμένουν ζωντανά.
Η δημόσια συμπαράσταση είναι σημαντική, αλλά τι χρειάζεται πρακτικά ένας άνθρωπος όταν βρίσκεται ταυτόχρονα απέναντι σε διαδικτυακή επίθεση, απόλυση και δικαστικά έξοδα;
Στο πρακτικό σκέλος, για το δικό μου αντικείμενο, θα πω καλλιτεχνική υποστήριξη κάθε είδους. Από το κοινό, από τους χώρους και από τους συναδέλφους. Ο κόσμος να στηρίζει με παρουσία στις παραστάσεις, οι συνάδελφοι με συνεργασίες και καλέσματα και οι χώροι με φιλοξενία και προβολή.
Το «ΚΥΡΙΛΕ» και όσα έρχονται
Το «ΚΥΡΙΛΕ» επιστρέφει στις 14 Οκτωβρίου. Αν κάποιος μπει στην αίθουσα περιμένοντας μια παράσταση αποκλειστικά για την απόλυση και την ακροδεξιά, τι θα τον εκπλήξει;
Θα τον εκπλήξει η απουσία αυτών όπως και αν πήγαινε σε οποιαδήποτε παράσταση stand-up comedy, καθώς σπάνια οι παραστάσεις μας έχουν μία μόνο θεματική. Η συγκεκριμένη παράσταση γράφτηκε και παρουσιάστηκε πριν από τα γεγονότα αυτά, και προφανώς κάποιοι σχετικοί σχολιασμοί προστέθηκαν αναπόφευκτα μετά. Θα έρθει όμως να δει μια παράσταση κωμωδίας παντός είδους και όχι ένα προσωπικό και πολιτικό μανιφέστο.
Στην περιγραφή της παράστασης υπάρχουν, μεταξύ άλλων, τα hate comments, οι επιπεδιστές και μια κιθάρα. Πώς αποφασίζεις ποιο βαρύ θέμα αντέχει ένα αστείο και πότε το αστείο χρειάζεται απλώς να είναι αστείο;
Κάθε αστείο χρειάζεται να είναι αστείο. Και ταυτόχρονα, για μένα, δεν υπάρχει θέμα τόσο βαρύ που δε σηκώνει ούτε μισό αστείο. Δεν υπάρχουν ούτε ιερές αγελάδες, ούτε στεγανά ούτε ανέγγιχτα.
Πάντα ο γνώμονας επιτυχίας ενός αστείου είναι η κατάλληλή του σύνταξη και ο τελικός του στόχος. Μέσα στην ίδια παράσταση θα συναντήσεις από δύσκολα θέματα μέχρι την πιο ελαφριά ανώδυνη χαζομάρα. Και τα δύο όμως εν τέλει λειτουργούν ευεργετικά.
Πώς φαντάζεσαι το μέλλον της stand-up κωμωδίας και γενικότερα του ελεύθερου λόγου στην Ελλάδα; Μπορεί η τέχνη να διατηρήσει την αυτονομία της απέναντι στον ανερχόμενο συντηρητισμό και την εταιρική τρομοκρατία;
Η τέχνη ήταν και οφείλει να είναι προπύργιο της ελευθερίας του λόγου, καθώς συνήθως είναι και η πρώτη που βάλλεται. Με ανησυχεί το καθεστώς του φόβου που παρατηρώ ακόμα και σε συναδέλφους κωμικούς ή και σε άλλους καλλιτεχνικούς κλάδους, υπό την απειλή του «cancel» με πρώτο αποτέλεσμα την αυτολογοκρισία ώστε να μη δυσαρεστήσουν κάποιους. Δουλειά του κωμικού είναι να στηλιτεύσει καταστάσεις δυσαρεστώντας πιθανώς τους υπευθύνους αυτών. Από τους εξουσιάζοντες μέχρι τους απλούς καθημερινούς ανθρώπους και μέχρι τον ίδιο μας τον εαυτό.
Η περίπτωση του Πάρι Ρούπου δεν είναι μια μεμονωμένη εργασιακή διαφορά, είναι ο καθρέφτης μιας εποχής όπου η εταιρική ενδοτικότητα συναντά την ακροδεξιά μισαλλοδοξία και την απαίτηση για ιδεολογική συμμόρφωση. Απέναντι στον φόβο και την αυτολογοκρισία, η απάντηση του κωμικού δίνεται εκεί που δοκιμάζονται όλα: πάνω στη σκηνή, με νέο υλικό, αιχμηρό λόγο και την αδιαπραγμάτευτη διεκδίκηση του δικαιώματος να ενοχλείς την εξουσία. Η συνέχεια στις σκηνές stand-up, αλλά και στις αίθουσες των δικαστηρίων.
Διαβάστε επίσης:
Πάρις Ρούπος: «Όλη η Ελλάδα με μισεί» – Νέα απάντηση σε Μπογδάνο και Pizza Fan (video)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου