Δεν ονειρεύομαι να αλλάξει ο κόσμος. Ονειρεύομαι ο κόσμος να ευαισθητοποιηθεί, να αποκτήσει (ταξική) συνείδηση. Γιατί αν ο κόσμος ευαισθητοποιηθεί και αποκτήσει συνείδηση, δε χρειάζονται όνειρα.– Ελ Καπιτάν (πρώην Υποδιοικητής) Μάρκος
Στο πανεπιστήμιο της Γης (CIDECI) στις 28, 29 και 30 Δεκεμβρίου 2024 καθώς και στο καρακόλ του Οβεντίκ στις 31 Δεκεμβρίου 2024 και 1 και 2 Ιανουαρίου 2025 μαζεύτηκαν χιλιάδες άνθρωποι, από όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου, για να γνωρίσουν, να ακούσουν, να ενημερωθούν, να αφουγκραστούν, να διδαχτούν και να εμπνευστούν από τους Ζαπατίστας στις «Διεθνείς Συναντήσεις (Ενκουέντρος) Εξεγέρσεων και Αντιστάσεων» που οργάνωσαν, σε συνδυασμό με τη γιορτή για τα 31 χρόνια από την εξέγερση τους (1 Ιανουαρίου 1994. Βλ. Η πιο όμορφη πρωτοχρονιά).
Το θέμα των συναντήσεων ήταν «La Tormenta y el Día Después» (Η καταιγίδα και η Μέρα Μετά) και θα ακολουθήσουν και άλλες συναντήσεις κατά τη διάρκεια του έτους. Σε αυτές τις συναντήσεις, οι Ζαπατίστας (και οι προσκεκλημένοι τους) ανέλυσαν την «καταιγίδα» η οποία έρχεται (κοινωνικά, πολιτικά αλλά και στο επίπεδο της ζωής της ίδιας και της επιβίωσης) κι η οποία θα επιφέρει τον 4ο Παγκόσμιο πόλεμο, ο οποίος για τους Ζαπατίστας έχει ήδη ξεκινήσει (ο 3ος παγκόσμιος πόλεμος για την Ζαπατίστικη ανάλυση ήταν ο νεοφιλελευθερισμός και οι πολιτικές του).
Ας αφήσω όμως καλύτερα αυτή τη φορά τις εικόνες να μιλήσουν.
Καλά, εντάξει, και κάποια μικρά κειμενάκια.
Το auditorium/αίθουσα όπου έγιναν οι ομιλίες/συζητήσεις των Ζαπατίστας,
την ώρα όπου ο Διοικητής Μοϊσές εξηγεί πως θα γίνει η μετάβαση και πως
θα δουλέψει η κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας (της γης) στις
Ζαπατίστικες κοινότητες.
Το πρώτο τραπέζι ομιλητών. Την συζήτηση άνοιξε ο (πρώην) Υποδιοικητής (πλέον Καπετάνιος) Μάρκος.
Οι μιλισιάνος. Η πολιτοφυλακή των Ζαπατίστικων κοινοτήτων αποτελούμενη
τόσο από άνδρες όσο κι από γυναίκες. Είναι υπεύθυνοι για την προστασία
και την ασφάλεια των κοινοτήτων σε κάθε επίπεδο. Είναι διαφορετικό τμήμα
από τους Insurgentes (αντάρτες) που είναι ο στρατός. Θα
ξανασυναντήσουμε τους Μιλισιάνος στο δεύτερο μέρος.
Μετά το τέλος του πρώτου κύκλου ομιλιών και στο διάλειμμα για φαγητό, ο
Ελ Καπιτάν, (πρώην Υποδιοικητής και τώρα) Καπετάνιος Μάρκος εξέρχεται
από την αίθουσα. Ο κόσμος δημιουργεί ένα ασφυχτικό κύκλο και ουρές γύρω
του με σκοπό να του μιλήσει, να βγάλει μια φωτογραφία, να σφίξει το χέρι
στον μεγαλύτερο εν ζωή επαναστάτη, έναν σοφό, ένα πρότυπο αγωνιζόμενου
ανθρώπου και σύμβολο για…«όλους» μας.∗∗ Ακριβώς τα ίδια ισχύουν και για
τον Υποδιοικητή Μοϊσές (τωρινό αρχηγό του EZLN).
Την ίδια στιγμή προφανώς οι Ζαπατίστας δημιουργούν αλυσίδες στις
εισόδους/εξόδους του χώρου για να προστατέψουν τους αρχηγούς τους. Ναι
είναι τόσο απλοί, τόσο καθημερινοί άνθρωποι, όπως οι περισσότεροι από
‘μας, όπως οι «πολλοί» αυτού του κόσμου, που όπως λένε: «Κρύψαμε τα
πρόσωπα μας για να μας δουν!» και αποφάσισαν ότι θέλουν να ζουν αλλιώς.
Ουρά για φαγητό από τη συλλογική κουζίνα των Ζαπατίστας για τους
Ζαπατίστας. Προφανώς δωρεάν στη βάση των υλικών που κάθε κοινότητα έφερε
στο CIDECI για τις συναντήσεις και της συλλογικής εργασίας από την
οργάνωση μέχρι το μαγείρεμα και το καθάρισμα.
«Μαθαίνω ότι οι Ευρωπαίοι και οι δυτικοί λέει είναι πολύ ζορισμένοι,
δεν βλέπουν λύση, φοβούνται και είναι απογοητευμένοι. Γιατί εμείς τι
ήμασταν; Πεθαίναμε από ιώσεις, δε μας άφηναν να περπατάμε στα ίδια
πεζοδρόμια με τους απογόνους των κατακτητών (τους ισπανούς εννοεί), δε
μας άκουγε κανείς, νιώθαμε ανήμποροι και όλοι μας είχαν ξεχάσει. Ζούσαμε
μέσα στην απογοήτευση. Η μόνη διαφορά μας ωστόσο ήταν ότι εμείς ήμασταν
μια «Οργανωμένη απογοήτευση». Αν θέλετε να σας ακούσουν και να ζήσετε
καλύτερες μέρες… ΟΡΓΑΝΩΣΤΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΗ ΣΑΣ!»
– Subcomandante Insurgente Moisés (Υποδιοικητής Αντάρτης Μοϊσές),
τωρινός αρχηγός του EZLN, φορώντας πάντα το χαρακτηριστικό του καπέλο
δεμένο πάνω.
«Με ρωτάνε συνέχεια οι νέοι, πες μας κάτι, πως το έκανες, πως το κάνατε,
πως να πράξουμε; … Θα σας διαβάσω λοιπόν μερικές συμβουλές μου για τους
νέους…Χαρείτε τα μέρη, τη ράτσα σας, τα χαρακτηριστικά σας, την
κουλτούρα, τη μουσική, τους χορούς, τις γιορτές σας, τον έρωτα, την ζωή.
Μην τα αφήσετε να χαθούν. Μην τα αφήσετε να πεθάνουν. Οργανώστε την
απογοήτευση σας. Μην ψάχνετε τις πλειοψηφίες, ψάξτε τις μειοψηφίες.
Εκείνες είναι που βλέπουν συνήθως κάτι διαφορετικό και προσπαθούν να
κάνουν τον κόσμο καλύτερο. Και…Μην ακούτε συμβουλές. Τις συμβουλές αυτών
που υποτίθεται ξέρουν πως είναι τα πράγματα. Και τώρα που το σκέφτομαι,
μην ακούτε ούτε τις δικές μου.»
– Ελ Καπιτάν (πρώην Υποδιοικητής) Μάρκος με την διάσημη πίπα του που πάντοτε καπνίζει.
Το τραπέζι των γυναικών. Ομιλίες για την ζωή, τους αγώνες και την
ιστορία των γυναικών στις Ζαπατίστικες κοινότητες αλλά και γενικότερα
για την αντίληψη των Ζαπατίστας ως προς τα έμφυλα ζητήματα στο Μεξικό
και τον κόσμο.
Μία από τις πιο διάσημες φράσεις της Ζαπατίστικης επανάστασης αλλά και
μετέπειτα οργάνωσης των Ζαπατίστας είναι «Sin mujeres, no hay
revolucion» (Χωρίς γυναίκες, Δεν υπάρχει επανάσταση). Οι Ζαπατίστας
μαχονται καθημερινά μέσα στις κοινότητες τους, όπως κι εκτός δίνοντας το
παράδειγμα, για την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, σε κάθε τομέα. Η ακαδημαϊκός και συγγραφέας Σύλβια Μάρκος εξιστορώντας το βίωμά της από
μια συνέλευση σε μια Ζαπατίστικη κοινότητα, κοντά στα τέλη του 90,
ανέφερε χαρακτηριστικά ότι αναρωτιόταν που είναι οι άνδρες, καθώς
έβλεπε μόνο ελάχιστους να παρευρίσκονται και η απάντηση που πήρε όταν
ρώτησε ήταν: «Θα αργήσουν λίγο. Κάνουν τορτίγιες σήμερα και καθαρίζουν»
Οι Ζαπατίστας αποτελούνται από πολλές διαφορετικές κοινότητες ιθαγενών
με διαφορετικές παραδόσεις, γλώσσα και ρουχισμό οι οποίες ενώνονται κάτω
από ένα κοινό όραμα, τρόπο οργάνωσης και ζωής. Παραπάνω βλέπουμε 3
γυναίκες από 3 διαφορετικές κοινότητες οι οποίες στέκονται μπροστά από
την πολιτοφυλακή που προστατεύει τον Υποδιοικητή Αντάρτη Μοϊσές (που
κρατάει ένα κόκκινο βιβλίο στο αριστερό του χέρι). Παρακάτω συναντάμε
και άλλες διαφορετικές παραδοσιακές ενδυμασίες.
Χτίζοντας συνειδήσεις, ένα κοινωνικό φαντασιακό, μία πολιτική οργάνωση,
τρόπους να συνδέεσαι και να ζεις που περνάνε από γενιά σε γενιά.
Για όποι@ γνωρίζει γαλλικά ή αγγλικά εδώ είναι μια εξαιρετική σειρά
άρθρων τα οποία πραγματεύονται θέματα γύρω από τους Ζαπατίστας από
πολλές διαφορετικές απόψεις: Άρθρα για τους Ζαπατίστας. Επιπλέον, υπάρχουν στα ελληνικά διάφορα ενδιαφέροντα βιβλία τόσο των
ίδιων των Ζαπατίστας όπως του Subcomandante Marcos αλλά και ερευνητών
Ελλήνων και Ξένων όπως πχ. Του Λεωνίδα Οικονομάκη.
Επίσης μπορείτε πάντοτε να ενημερωθείτε από το επίσημο σάιτ των Ζαπατίστας
και να διαβάσετε εκεί τις επικοινωνίες τους, όπως αποκαλούνται οι
δημόσιες τοποθετήσεις τους, που αρκετές εξ’ αυτών είναι μεταφρασμένες
και στα ελληνικά.
Από τα βουνά του νοτιοανατολικού Μεξικού,
∗Εδώ είναι κομμάτια της ευρύτερης δουλειάς του A. Cases
∗∗Κι όσο παρατηρώ την σκηνή στο μυαλό μου παίζει ο στίχος του μεγαλύτερου Έλληνα ράπερ: «Έχω ένα όνειρο τρελό και γι’ αυτό με αγαπάνε: Οι ταπεινοί να δικαιωθούν και οι πεινασμένοι να φάνε»
***
Μέρος 'Β.
- Φωτογραφίες: A. Cases , Ντοκιμαντέρ: Andrea Cegna, Κείμενα: Νικηφόρος Καλαφάτης.
Η ελευθερία είναι σαν την αυγή. Υπάρχουν αυτοί που περιμένουν κοιμώμενοι ότι θα έρθει. Και υπάρχουν κι αυτοί που περπατάνε όλη τη νύχτα (μέσα στο σκοτάδι) για να την πιάσουν!
-Υποδιοικητής Μάρκος
Καλώς ήρθατε στο Καρακόλ* του Οβεντίκ.
Στη σήμανση αναγράφεται μία εκ των διασημότερων φράσεων των Ζαπατίστας: Εδώ «Ο λαός διατάζει και η κυβέρνηση/εξουσία υπακούει»
Μιούραλς και πραγματικά δημόσιοι χώροι
«Ο Ζαπάτα ζει, Ο αγώνας συνεχίζεται!»
«Σαπούνι για να αποφύγετε/ξεπλύνετε τον καπιταλισμό», «Χωρίς αγριότητα», «Αποτελεσματικό απέναντι στις κακές κυβερνήσεις», «YA BASTA! (ΩΣ ΕΔΩ!)»
Τo νοσοκομείο του Καρακόλ
Το γραφείο των γυναικών. Χώρος που
μαζεύονται οι γυναίκες για να συζητήσουν, να οργανωθούν, να μοιραστούν
εμπειρίες και ιστορίες, να δομήσουν προτάσεις, να προτείνουν ιδέες και
πολλά άλλα.
Άνθρωποι
Οι συγκεκριμένοι πιτσιρικάδες Ζαπατίστας ζήτησαν από τον Α. Κάσες να τους φωτογραφίσει.
Το απόγευμα της 31 Δεκεμβρίου τα σύννεφα έχουν κατέβει κάτω από τα περίπου 3000 μέτρα που βρίσκεται το καρακόλ του Οβεντίκ.
Πολιτιστικά ιβέντ όπως θέατρο, συναυλίες κι άλλες διάφορες και ποικίλες παραστάσεις
31 Δεκεμβρίου 2024, 23:02
Ο Υποδιοικητής Μόισες ανεβαίνει στην εξέδρα κι ανακοινώνει ότι «ήρθε η ώρα να ξεκινήσουμε την γιορτή μας». (Για τα 31 χρόνια από την εξέγερση του EZLN και το νέο έτος). Κατευθείαν επικρατεί νεκρική σιγή στο χώρο. Τα λίγα σοκαρισμένα ψιθυρίσματα των ξένων που δεν καταλαβαίνουν τι γίνεται δεν καταφέρνουν να σπάσουν την σιγή και την αίσθηση ιερότητας που προκαλεί η απόλυτη ησυχία πολλών λεπτών ενός πλήθους χιλιάδων ανθρώπων μέσα στην ομιχλώδη ατμόσφαιρα των βουνών του Νοτιοανατολικού Μεξικού.
Κάποια στιγμή ακούγονται δυνατά ρυθμικά χτυπήματα από μακριά. Δε μπορούμε να δούμε τίποτα. Το σκοτάδι και κυρίως η ομίχλη δεν το επιτρέπουν. Ακούγονται σαν αργά μα σταθερά να μας προσεγγίζουν. Δεν καταλαβαίνω τι γίνεται. Κοιτάω γύρω μου να βρω τους δικούς μου και τους βλέπω όλους αποχαυνωμένους και κανείς να μην καταλαβαίνει τίποτα. Ακούγεται σαν ένας στρατός να πλησιάζει. Τα χτυπήματα ακούγονται όλο και πιο δυνατά. Μέσα από την ομίχλη φαίνεται να ξεπροβάλουν άνθρωποι που κρατάνε στα χέρια τους «παλούκια» που τα χτυπάνε. Τι είναι; Τι γίνεται; Πόσοι είναι; Βλέπουμε μόνο τα μαύρα παλούκια να χτυπάνε ρυθμικά ενώ κατεβαίνουν μια μεγάλη κατηφόρα ξεπροβάλλοντας μέσα από τα σύννεφα. Και τότε…τους βλέπουμε, μέσα από τα φώτα και τα φλας των καμερών, είναι οι Μιλισιάνος, στην παρέλαση μνήμης για τους πεσόντες της μεγάλης εξέγερσης και τον εορτασμό του νέου έτους και της επετείου της επανάστασης. Το θέαμα είναι καθηλωτικό. Αν πριν δε βγάζαμε άχνα γιατί κανείς άλλος δε μιλούσε, τώρα δε το κάνουμε γιατί δε μπορούμε. Ο Κάσες πάει πέρα δώθε να απαθανατίσει τη στιγμή και κινείται λες κι όλο του το σώμα είναι μουδιασμένο από αυτό που γίνεται. Γυρνάω και βλέπω το Μιγκέλ που βρίσκεται σε ένα λοφίσκο όρθιος και έχει κοκαλώσει, δεν ανοιγοκλείνει καν τα μάτια του. Κι εγώ, δεν ξέρω γιατί, αλλά από το δέος μου μπροστά σε ότι βλέπω και βιώνω, όλες τις μέρες των συναντήσεων, με αποκορύφωμα αυτό, με κάνει να βουρκώνω λες και είναι δική μου γιορτή, δικοί μου νεκροί, δική μου μάχη. Και επειδή ανέκαθεν ήμουν και είμαι με «τους από κάτω και από τα αριστερά μάλλον τα μάτια μου έχουν δίκιο να βουρκώνουν».**
Ο Υποδιοικητής Μοϊσές βγάζει λόγο.
5 γυναίκες μεταφράζουν το λόγο του
Υποδιοικητή Μοϊσές από τα Ισπανικά στις 5 γλώσσες ιθαγενών που
ομιλούνται στις Ζαπατίστικες κοινότητες.
31 Δεκεμβρίου 2024, 23:47
Κατά τη διάρκεια του λόγου ο Κάσες έρχεται και στέκεται δίπλα μου και χωρίς να τραβήξει δευτερόλεπτο το μάτια του από την εξέδρα μου λέει «Τι γίνεται; Τι ζούμε;»
Σκέφτομαι: Βλέπουμε και ζούμε ανθρώπους που το 1994 επαναστάτησαν και βγήκαν σε ανοιχτό πόλεμο με το αστικό κράτος και το σύστημα. Ας κρατήσουμε ότι υπήρχαν παιδιά, νεαροί ενήλικες, 50ρηδες και ηλικιωμένοι μέσα σε όλους αυτούς. Ακολουθούν εννιά χρόνια γεμάτα ασύλληπτες δυσκολίες και επιθέσεις εναντίον τους σε κάθε επίπεδο κι εκείνοι δεν λυγίζουν, συζητούν, δοκιμάζουν, επεξεργάζονται και δημιουργούν δομές, θεσμούς, ένα τρόπο ζωής στη βάση της ιστορίας και της κουλτούρας τους και όλα αυτά τα κάνουν πράξη για 20 ολόκληρα χρόνια. Κι ενώ το ζουν αυτό και προχωρούν, έχουν τέτοια δύναμη ανάλυσης και αυτοκριτικής που μετά από 20 χρόνια (κι ενώ τα τελευταία τρία είναι σε συνεχείς συζητήσεις στο εσωτερικό τους) αποφασίζουν ότι για να συνεχίσουν να μπορούν να επιβιώσουν και να υποστηρίζουν έμπρακτα τα ιδανικά τους, αυτό που δούλευε ως τώρα πρέπει να το αλλάξουν και να το εξελίξουν κι άλλο. Δηλαδή, μέσα από συνελεύσεις, συζητήσεις, πολιτικές διεργασίες από τα κάτω, άνθρωποι οι οποίοι συμμετείχαν σε αυτές, ηλικίας 23, 43, 63, 83 ετών που ζουν 20 χρόνια τώρα με ένα τρόπο οργάνωσης και ζωής που τον κέρδισαν με τα όπλα και με επανάσταση, αποφασίζουν να αλλάξουν και να ξαναχτίσουν την κοινωνία τους και μάλιστα σε μια καινούρια βάση, αυτή της συλλογικής ιδιοκτησίας, ώστε να επιβιώσουν και να εξελιχθούν γιατί έκαναν λέει αρκετά λάθη! Και εμείς προχθές στο σούπερ μάρκετ συζητούσαμε αν θα αλλάξουμε μάρκα οδοντόκρεμας (για να μη μιλήσω για κόμματα ή τρόπο σκέψης). Αυτό ζούμε! Είμαστε κοντά μια εβδομάδα βουτηγμένοι σε έναν άλλο κόσμο. Σε ένα όνειρο που έχει ξεφτιλίσει με την πραγματικότητα του όλες τις δυτικές μας ανησυχίες, προκαταλήψεις, φόβους. Έχει απαντήσει σε όλες τις ερωτήσεις μας πριν καν τις θέσουμε με το πόσο έχει διευρύνει τους ορίζοντες μας πάνω στο τι λέγεται πολιτική, δράση, κοινωνία…βασικά πάνω στο τι ονομάζομαι «ζωή και πως κάποιος ζει και υπάρχει γενικότερα». Εδώ οι άνθρωποι της ηλικίας μας με τους γονείς τους, τα παιδιά τους, τους φίλους τους και τους μη φίλους τους, ή να το πω διαφορετικά: με τους συντρόφους τους, χτίζουν τον κόσμο και την κοινωνία τους όπως τα θέλουν εκείνοι βάσει της κουλτούρας, της ιστορίας, των πόρων, των αναγκών και των επιθυμιών τους αλλάααααααααααααα… μπορούν να επιλέξουν μία από τις 43 διαφορετικές μάρκες οδοντόκρεμας με τα διαφορετικά χρωματάκια τους, όπως εμείς; Όχι! Είναι φτωχοί. Ορίστε. Μια χαρά ο καπιταλισμός.
Κι ευτυχισμένο το νέο έτος
Βρίσκω το Μιγκέλ λίγα λεπτά μετά τα μεσάνυχτα να του ευχηθώ για το νέο έτος. Αντί χαιρετισμού, κοιταζόμαστε σφίγγοντας και οι δύο τα χείλη, σηκώνοντας τους ώμους και ανοίγοντας τα χέρια με ένα βλέμμα που λέει «Γάμησέ τα! Τι να πούμε;».
Μετά τις ευχές τον ρωτάω:
- Πες μου τώρα, εγώ, μετά από αυτό, τι να γράψω;
- Τι να σου πω δεν έχω ιδέα. Εδώ έχει σκάσε το μυαλό μου. Δεν ξέρω τι να σκεφτώ καν, θα ξέρω τι να γράψεις;
- Παρομοίως. Δεν βρίσκω τις λέξεις να εκφράσω τι γίνεται έξω μου και μέσα μου.
Σας αφήνω λοιπόν με το ντοκιμαντέρ του Andrea Cegna που ευελπιστώ να σας περάσει έστω και λίγα από τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τα όνειρα αυτών των συναντήσεων.
Μπορείτε να το δείτε εδώ:
Ντοκιμαντέρ “El común en resistencia y rebeldías”
Και σας επισυνάπτω και την ερασιτεχνική μετάφραση στα ελληνικά του κειμένου (λόγων) που ακούγεται στο ντοκιμαντέρ.
Μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ:
Μετάφραση Κειμένου Ντοκιμαντέρ
Από τα βουνά του Νοτιοανατολικού Μεξικού,
* Ένα ζαπατιστικό καρακόλ (Caracol Zapatista) είναι μια αυτόνομη πολιτική και διοικητική δομή. Η λέξη caracol σημαίνει “κοχύλι” ή “σαλιγκάρι” στα ισπανικά και συμβολίζει την αργή αλλά σταθερή κίνηση, καθώς και την ιδέα της ακοής και του διαλόγου – κάτι που είναι κεντρικό στην πολιτική φιλοσοφία των Ζαπατίστας. Γενικά, τα καρακόλ είναι κέντρα αντισυστημικής αυτονομίας, δείχνοντας έναν εναλλακτικό τρόπο διακυβέρνησης, βασισμένο στην αλληλεγγύη, την αυτοοργάνωση και την άμεση δημοκρατία. Τα καρακόλ αλλάζουν και παίρνουν διαφορετική μορφή στη καινούρια δομή των Ζαπατίστας που τίθεται σε ισχύ φέτος (αλλά δεν θα κάνουμε ολόκληρο μάθημα πολιτικής οικονομίας και κοινωνικής αυτοθέσμισης σε μια υποσημείωση)
**Πολύ διάσημη φράση των Ζαπατίστας. H αλλαγή οφείλει να έρθει και ο κόσμος μπορεί αν γίνει καλύτερος μόνο «από τα κάτω κι από τα αριστερά». Ή όπως λένε έτσι κι αλλιώς «Κάτω κι αριστερά βρίσκεται η καρδιά»
ΠΗΓΗ: Jacobin Greece
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου